[Rozmiar: 13231 bajtów]

4 Peach Tree Path
Toronto, Ontario
M9P 3T7
Canada
Tel: 416-243-0358
Fax: 416-243-7618
email:
turzanskifoundation@rogers.com

Konto bankowe: Nr.49710
Sw. Stanislawa-Sw. Kazimierza
Credit Union, Toronto
Canada


HISTORIA, CELE I ZADANIA FUNDACJI

Fundacja Władysława i Nelli Turzańskich powstała w 1988 roku, a więc w okresie, gdy jedną z podstawowych powinności polskiej emigracji oraz krajowych środowisk opozycyjnych była służba wolnej, niezależnej kulturze polskiej, odkłamywanie zafałszowanego obrazu polskiej historii i współczesności. Obok działających w tamtym okresie Fundacji Kościelskich, Jurzykowskich i Godlewskiej, torontońska fundacja była więc, podobnie jak jest dziś, nie tylko ważnym instrumentem promocji najwybitniejszych osiągnięć polskiej literatury, nauki i sztuki oraz ożywienia środowisk twórczych w kraju i na emigracji, ale także wyrazem jedności i integralności kultury narodowej.

Powstając w okresie funkcjonowania w Polsce systemu komunistycznego, Fundacja stanowiła wyraz – użyjmy słów Stanisława Barańczaka – protestu i sprzeciwu polskiej diaspory wobec restrykcyjnej polityki władz PRL, która uczyniła z kultury narodowej instrument służący interesom rządzącej partii. Wymowę symbolu ma fakt, że pierwszym laureatem Fundacji (1988r) został jeden z najwybitniejszych polskich poetów współczesnych, krytyk, eseista i tłumacz, czołowy przedstawiciel emigracji niepodległościowej – Wacław Iwaniuk.

Mogłoby się wydawać, że skoro sytuacja polityczna w kraju uległa zasadniczej zmianie i przyświecająca działaniom emigracji idea wolnej i niepodległej Polski stała się faktem, rola Fundacji dobiegła końca. Jest wręcz przeciwnie. Nowa sytuacja polityczna zniosła wprawdzie sztuczny i szkodliwy podział na twórczość powstającą w kraju i na obczyźnie, umożliwiając swobodny obieg wartosci kulturalnych między krajem i emigracją, nie zmieniła jednak realnego faktu, jakim jest istnienie wielomilionowych skupisk polskich poza granicami kraju. Ich duchowe uczestnictwo w najwartościowszych przejawach polskiej kultury jest sprawą niezwykle istotną dla obu stron. Twórca żyjący z dala od Ojczyzny w sposób naturalny poszukuje odbiorcy w kraju, dla twórcy mieszkającego w Polsce – wyraz uznania dla jego pracy dobiegający z emigracji ma wartość szczególnie inspirującą. Owo zespolenie interesów polskiej kultury oraz jej promocja w świecie to kolejne i niezwykle istotne zadanie Fundacji. Tłumaczy ono fakt, że zainteresowanie Fundacji obejmuje również twórców obcych, których dzieła ukazują rzeczywisty obraz Polski, jej historii i kultury. Stąd między innymi obecność wsród laureatów Fundacji nazwiska wybitnego historyka angielskiego – Normana Daviesa.

W ciągu kilkunastu lat swego istnienia Fundacja wyróżniła kilkudziesięciu przedstawicieli polskiej literatury, muzyki, teatru, nauki i sztuki. ( patrz hasło: Laureaci) Są wsród nich twórcy zamieszkujący stale w Polsce i poza jej granicami: w Kanadzie, Stanach Zjednoczonych, Anglii, Niemczech i na terenie dawnych Kresów Rzeczypospolitej.

Nagradzając twórców wybitnych, mających trwałe miejsce w kulturze narodowej, Fundacja nie zapomina o młodych, wyszukując wśród wstępujących pokoleń ich najzdolniejszych przedstawicieli. Stało się już tradycją, że wraz z głównymi nagrodami przyznawane są wyróżnienia dla młodych talentów.

Na szczególne podkreślenie zasługuje pomoc Fundacji udzielona zasłużonym dla kultury polskiej instytucjom m.in.: Katolickiemu Uniwersytetowi Lubelskiemu, Katedrze Historii Polski na Uniwersytecie Torontońskim, Towarzystwu Miłośników Języka Polskiego, wydawcy ukazującego się w Krakowie czasopisma “Język Polski”, Polskiemu Instytutowi Naukowemu i Bibliotece Polskiej im. Wandy Stachiewiczowej w Montrealu, Uniwersytetowi Polskiemu w Wilnie, Kanadyjsko - Polskiemu Instytutowi Badawczemu, redakcjom czasopism “Akcent”, “Kresy”, “Rocznik Lwowski” i “Pielgrzym”.

Fundacja Władysława i Nelli Turzańskich jest instytucją prywatną. Wymaga to kilku słów wyjaśnienia. Jest to bowiem prywatność szczególna. Znaczy tylko (i aż) tyle, że dwoje ludzi przeznaczyło swój życiowy kapitał w sposób bezinteresowny sprawie publicznej.

Działająca w oparciu o prywatny zapis testamentowy, Fundacja nie byłaby w stanie podołać swym ambitnym zadaniom, gdyby nie życzliwa pomoc środowiska. Przekazanie przez nią ponad 100 tys. dolarów na promocję kultury polskiej stało się możliwe nie tylko dzięki bezinteresowności założycieli Fundacji, Władysława i Nelli Turzańskich, ale także dzięki wsparciu rozumiejących sens jej historycznej misji sponsorów: instytucji i osób prywatnych (patrz hasło: Sponsorzy)

Z kronikarskiego obowiązku odnotujmy, że w 1988 roku Fundacja rozpoczęła swą pracę w składzie: Nelli Turzańska (prezes), ks. prałat Franciszek Pluta, Henryk Słaby, Tadeusz J. Masłowski, Maria Jabłońska i Edward Zyman. Po śmierci ks. Pluty i odejsciu Tadeusza J. Masłowskiego, Marii Jabłońskiej oraz Henryka Słabego, skład Zarządu w różnym czasie uzupełnili: Maria Wojtczak, Henryk Wójcik, Zbigniew Szymborski, Edward Sołtys, Grażyna Kopeć, prof. Tamara Trojanowska i Ewa Szozda. Aktualny skład Zarządu Fundacji i sylwetki dyrektorów podane są na stronie zatytułowanej "Zarząd Fundacji”.